Steeds vaker worden werkgever en werknemer geconfronteerd met de nadelige gevolgen van langdurig computergebruik. Volgens een recent onderzoek van TNO heeft 40% van de beroepsbevolking last van RSI-gerelateerde klachten.

Ergonomische voorzieningen ten spijt, de beste methode om RSI door computergebruik te voorkomen is het gebruik van spraaktechnologie. Doordat je muis en toetsenbord niet langer gebruikt, maak je niet langer de repeterende bewegingen die de beruchte muisarm veroorzaken. En spraaktechnologie heeft nog meer voordelen. Aanleiding om hier eens naar deze ontwikkeling te kijken. 

Om te kunnen "computeren" via spraak heb je een headsetmicrofoon en een geschikt softwareprogramma nodig. Via de microfoon dicteer je niet alleen teksten, maar geef je ook commando's op. Wanneer je bijvoorbeeld het woord 'bestand' uitspreekt zal het menu 'Bestand' van je Windowsprogramma zich openen en kan je een volgende gesproken opdracht geven. 

Spraakprogramma's werken samen met vrijwel ieder Windowsprogramma. Zo kan je met losse handen tekstverwerken, mailen, websurfen en chatten. De meest populaire spraaksoftware is die van Dragon NaturallySpeaking. Onder deze merknaam is er software voor zowel particulier als zakelijk gebruik beschikbaar. Aan de hand van dit programma lichten we dan ook spraaktechnologie toe.

Hoe werkt spraaktechnologie?
Wanneer je in de microfoon spreekt, hoort Dragon NaturallySpeaking geen woorden en zinnen maar een continue stroom geluid. Uit deze stroom moet het programma de stem van de gebruiker herkennen.

Hiervoor wordt gebruik gemaakt van een database met veelvoorkomende geluidspatronen. Hoe beter het programma in staat is je stem te herkennen, des te beter zijn dus de resultaten. Wanneer u voor het eerst gaat werken met spraakherkenning, moet het systeem leren uw uitspraak te herkennen. Je laat het programma ongeveer vijf minuten aan jouw uitspraak wennen door een standaardtekst voor te lezen in de microfoon. De informatie over jouw stem wordt opgeslagen in het gebruikersbestand. Akoestische gegevens worden toegevoegd aan wat het programma al weet over de klanken van het Nederlands. Spreek je met een accent? Dan kan Dragon NaturallySpeaking dit tijdens het dicteren met behulp van jouw persoonlijke gebruikersbestand opvangen. De herkenning zal door regelmatig gebruik steeds nauwkeuriger worden en een snelheid kunnen bereiken van 165 woorden per minuut. 

Het programma is nu in staat jouw stem uit de geluidsstroom te filteren en om de woorden die je uitspreekt te herkennen. Er is echter nog een probleem: Hoe kan Dragon NaturallySpeaking het juiste woord kiezen als dit op basis van klank alleen niet mogelijk is? Neem bijvoorbeeld de woordgroepen: 'waterpeil' en 'water pijl'. Ze klinken hetzelfde, waardoor Dragon NaturallySpeaking de juiste schrijfwijze moeilijk kan bepalen.

Het programma gebruikt dan taalkundige gegevens over de frequentie en context van woorden om te bepalen welke woorden waarschijnlijk zijn uitgesproken. Het woord 'waterpeil' is gebruikelijker dan de woordgroep 'water pijl' en het programma geeft dus de voorkeur aan de eerste keuze. 

Het standaard woordenboek van Dragon NaturallySpeaking bevat 230.000 woorden, waarvan de 60.000 meestgebruikte woorden worden opgeslagen in het RAM-geheugen zodat ze sneller toegankelijk zijn. Wanneer je een woord uitspreekt zoekt het programma naar dit woord in het lexicon en toont dit vervolgens op uw beeldscherm. Door het uitgebreide lexicon komen onbekende woorden nauwelijks voor. Je kan zelf nog 56.000 specifieke woorden zoals namen en vakjargon toevoegen. 

Voordelen van spraaktechnologie
In het verleden had spraaktechnologie als nadeel dat er achteraf veel fouten gecorrigeerd moesten worden. De techniek wordt echter steeds meer geperfectioneerd. Hierdoor is het mogelijk om een herkenningspercentage van 98% te halen. Dat houdt in dat je minder correcties hoeft toe te passen dan bij een ingetypte tekst. Bij het intikken van teksten maak je immers ook gramaticale- en spelfouten, iets waarvan je met spraaksoftware geen last hebt.

Verder is de snelheid een voordeel. De meeste mensen spreken immers vele malen sneller dan ze typen, zodat het dicteren van een tekst een enorme tijdwinst kan opleveren. De Professional en Legal versies van Dragon NaturallySpeaking kent ook nog eens de mogelijkheid om macro's te maken voor terugkerende handelingen zoals standaardbrieven, rekenbladen en invoerschermen. 

Veel meer informatie over spraaktechnologie en Dragon NaturallySpeaking vind je bij Advance Voice Technology, een bedrijf wat is gespecialiseerd in spraakherkenning voor zowel particulieren als bedrijven. De website www.spraakherkenning.nl is een schat aan informatie over dit onderwerp.